„Pompeii” to gra, która od pierwszych minut jasno komunikuje jedno: tu nie wystarczy grać dobrze – trzeba grać mądrze i… dogadywać się z innymi. Mamy do czynienia z tytułem ekonomiczno-rozwojowym dla 1–4 graczy, w którym budujemy własne silniki produkcyjne, inwestujemy w specjalistów i luksusowe dobra, a finalnie próbujemy przejąć kontrolę nad miastem, zanim Wezuwiusz zdecyduje, że ma nas wszystkich dość.
Tematycznie wszystko kręci się wokół Pompejów w 79 roku n.e. – miasta bogatego, żyjącego handlem i produkcją, ale wiszącego na krawędzi katastrofy. I co ważne: ten motyw nie jest tylko tłem. Wezuwiusz realnie wpływa na przebieg gry, tempo rozgrywki i decyzje graczy, a mechanika ofiar sprawia, że nawet najlepsza strategia może runąć, jeśli grupa przestanie ze sobą współpracować.
Mechanika – klasyczne euro, ale z ostrym twistem
W każdej rundzie gracze na zmianę wystawiają robotników na pola akcji i wykonują działania. Mamy tu dwa rodzaje pól: pola nieograniczone – głównie zbieranie surowców (zboże, drewno, ryby, glina itd.), pola ograniczone – budynki produkcyjne, handel, budowa, szkolenie specjalistów.
To, co od razu zwraca uwagę, to brak blokowania akcji w klasycznym sensie. Nawet jeśli ktoś zajmie budynek, inni nadal mogą z niego korzystać. Jedynym ograniczeniem jest liczba dostępnych miejsc, zależna od liczby graczy. Dzięki temu gra nie frustruje, ale jednocześnie wymusza planowanie kolejności ruchów.
Łańcuchy produkcji i wartości dóbr
Sercem rozgrywki jest rozbudowany system produkcji, oparty na pięciostopniowej skali wartości dóbr (od I do V). Zbieramy surowce, przetwarzamy je w coraz bardziej luksusowe towary, a wszystko śledzimy na bardzo sprytnie zaprojektowanej planszetce magazynowej, gdzie każda moneta reprezentuje jedno dobro.
To rozwiązanie jest banalnie proste, a jednocześnie niezwykle czytelne. Ograniczenie do maksymalnie 10 sztuk jednego dobra sprawia, że nie da się bezmyślnie magazynować, tylko trzeba stale konwertować, handlować lub inwestować.
Produkcja jest satysfakcjonująca, bo: działa w proporcji 1:1 (z wyjątkami w bardziej zaawansowanych budynkach), korzystają z niej wszyscy gracze, właściciel budynku zawsze dostaje bonus właścicielski, co świetnie balansuje interakcję.
Budynki – wspólne, ale nie bezosobowe
Budowanie w „Pompeii” to kolejny element, który bardzo mi się podoba. Budynki są wspólne w użyciu, ale prywatne we własności. Każdy może z nich korzystać, ale właściciel zawsze coś na tym zyskuje.
Na początku dostępne są tylko czerwone budynki – podstawowa produkcja i fundament silników ekonomicznych. Dopiero po pewnym czasie (gdy znacznik czasu zejdzie z Wezuwiusza) można zbudować Foro di Pompeii, co uruchamia drugą, znacznie ostrzejszą fazę gry.
I to jest moment przełomowy.
Dwie fazy gry – cisza przed burzą i prawdziwe piekło decyzyjne
Faza I
Pierwsza część gry to spokojne, metodyczne budowanie zaplecza: rozwój produkcji, inwestowanie w specjalistów, zabezpieczanie dostępu do kluczowych budynków.
To faza, w której łatwo dać się zwieść pozornej sielance. Gra jest wtedy dość klasycznym euro, a Wezuwiusz tylko „straszy” z planszy.
Faza II
Po zbudowaniu Foro wszystko się zmienia: pojawiają się karty miasta, zaczynają się ofiarowania dla Wezuwiusza, każda runda może przybliżyć grę do całkowitej zagłady.
Od tego momentu „Pompeii” przestaje być grą wyłącznie ekonomiczną, a zaczyna być grą negocjacyjną i psychologiczną. Każda runda kończy się wspólną decyzją: ile kto dokłada do ofiary. Nie ma obowiązku płacenia. Można blefować, kombinować, liczyć na innych.
Wezuwiusz i ofiary – genialny mechanizm presji
System ofiar to dla mnie najmocniejszy punkt gry. Wartość wymaganej ofiary zależy od liczby aktywnych robotników, a ta z czasem rośnie. Jeśli grupa zapłaci – gra toczy się dalej, a hojni gracze dostają nagrody w postaci kart. Jeśli nie – odkrywamy kartę wulkanu, która niszczy konkretne dobra… albo kończy grę natychmiast Apokalipsą.
To tworzy: realną presję czasu, konflikt między egoizmem a dobrem grupy, sytuacje, w których jedna decyzja potrafi zniszczyć czyjś misternie zbudowany silnik.
I co ważne: nikt nie jest bezpieczny, nawet lider. zwycięstwa – wyścig pod presją
Wygrana nie polega na punktach, tylko na konkretnym celu: zdobyć prywatną armię, zbudować (lub wykorzystać) Castrum, umieścić armię jako pierwszy.
To rozwiązanie sprawia, że końcówka gry jest napięta jak struna. Zawsze jest ryzyko, że ktoś nas uprzedzi… albo że Wezuwiusz zakończy wszystko sekundę wcześniej.
Podsumowanie – eleganckie euro z pazurem
„Pompeii” to gra, która łączy satysfakcjonującą ekonomię z brutalną presją wspólnej odpowiedzialności. Daje dużo kontroli, ale nigdy pełne poczucie bezpieczeństwa. Każda partia to balansowanie między rozwojem własnego imperium a dbaniem o to, by Wezuwiusz jeszcze chwilę spał.
